ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 002
॥ శ్రీః ॥
1.2. అధ్యాయః 002
(అథ పర్వసంగ్రహపర్వ ॥ 2 ॥)
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
సమంతపంచకాఖ్యానం॥ 1 ॥ అక్షౌహిణ్యాదిపరిమాణ॥ 2 ॥ ఆదిపర్వాదిసర్వపర్వణాం సంక్షేపేణ వృత్తాంతకథనం॥ 3 ॥ నారతశ్రవణఫలకథనం॥ 4 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
ఋషయ ఊచుః। 1-2-0x(11) (301)
సమంతపంచకమితి యదుక్తం సూతనందన।
ఏతత్సర్వం యథాతత్త్వం శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయం॥ 1-2-1(302)
సౌతిరువాచ। 1-2-2x
సమంతపంచకమితి యదుక్తం సూతనందన।
ఏతత్సర్వం యథాతత్త్వం శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయం॥
సౌతిరువాచ। 1-2-1(302)
1-2-2x(12) శృణుధ్వం మమ భో విప్రా బ్రువతశ్చ కథాః శుభాః।
సమంతపంచకాఖ్యం చ శ్రోతుమర్హథ సత్తమాః॥ 1-2-2(303)
త్రేతాద్వాపరయోః సంధౌ రామః శస్త్రభృతాం వరః।
అసకృత్పార్థివం క్షత్రం జఘానామర్షచోదితః॥ 1-2-3(304)
స సర్వం క్షత్రముత్సాద్య స్వవీర్యేణానలద్యుతిః।
సమంతపంచకే పంచ చకార రుధిరహ్రదాన్॥ 1-2-4(305)
స తేషు రుధిరాంభఃసు హ్రదేషు క్రోధమూర్చ్ఛితః।
పితౄన్సంతర్పయామాస రుధిరేణేతి నః శ్రుతం॥ 1-2-5(306)
అథర్చీకాదయోఽభ్యేత్య పితరో రామమబ్రువన్।
రామ రామ మహాభాగ ప్రీతాః స్మ తవ భార్గవ॥ 1-2-6(307)
అనయా పితృభక్త్యా చ విక్రమేణ తవ ప్రభో।
వరం వృణీష్వ భద్రం తే యమిచ్ఛసి మహాద్యుతే॥ 1-2-7(308)
రామ ఉవాచ। 1-2-8x(13)
యది మే పితరః ప్రీతా యద్యనుగ్రాహ్యతా మయి।
యచ్చ రోషాభిభూతేన క్షత్రముత్సాదితం మయా॥ 1-2-8(309)
అతశ్చ పాపాన్ముచ్యేఽహమేష మే ప్రార్థితో వరః।
హ్రదాశ్చ తీర్థభూతా మే భవేయుర్భువి విశ్రుతాః॥ 1-2-9(310)
ఏవం భవిష్యతీత్యేవం పితరస్తమథాబ్రువన్।
తం క్షమస్వేతి నిషిషిధుస్తతః స విరరామ హ॥ 1-2-10(311)
తేషాం సమీపే యో దేశో హ్రదానాం రుధిరాంభసాం।
సమంతపంచకమితి పుణ్యం తత్పరికీర్తితం॥ 1-2-11(312)
యేన లింగేన యో దేశో యుక్తః సముపలక్ష్యతే।
తేనైవ నాంనా తం దేశం వాచ్యమాహుర్మనీషిణః॥ 1-2-12(313)
అంతరే చైవ సంప్రాప్తే కలిద్వాపరయోరభూత్।
సమంతపంచకే యుద్ధం కురుపాండవసేనయోః॥ 1-2-13(314)
తస్మిన్పరమధర్మిష్ఠే దేశే భూదోషవర్జితే।
అష్టాదశ సమాజగ్మురక్షౌహిణ్యో యుయుత్సయా॥ 1-2-14(315)
సమేత్య తం ద్విజాస్తాశ్చ తత్రైవ నిధం గతాః।
ఏతన్నామాభినిర్వృత్తం తస్య దేశస్య వై ద్విజాః॥ 1-2-15(316)
పుణ్యశ్చ రమణీయశ్చ స దేశో వః ప్రకీర్తితః।
తదేతత్కథితం సర్వం మయా బ్రాహ్మణసత్తమాః॥
యథా దేశః స విఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు సువ్రతాః॥ 1-2-16(317)
ఋషయ ఊచుః। 1-2-17x(14)
అక్షౌహిణ్య ఇతి ప్రోక్తం యత్త్వయా సూతనందన।
ఏతదిచ్ఛామహే శ్రోతుం సర్వమేవ యథాతథం॥ 1-2-17(318)
అక్షౌహిణ్యాః పరీమాణం నరాశ్వరథదంతినాం।
యథావచ్చైవ నో బ్రూహి సర్వం హి విదితం తవ॥ 1-2-18(319)
సౌతిరువాచ। 1-2-19x(15)
ఏకో రథో గజశ్చైకో నరాః పంచ పదాతయః।
త్రయశ్చ తురగాస్తజ్జ్ఞైః పత్తిరిత్యభిధీయతే॥ 1-2-19(320)
పత్తిం తు త్రిగుణామేతామాహుః సేనాముఖం బుధాః।
త్రీణి సేనాముఖాన్యేకో గుల్మ ఇత్యభిధీయతే॥ 1-2-20(321)
త్రయో గుల్మా గణో నామ వాహినీ తు గణాస్త్రయః।
స్మృతాస్తిస్రస్తు వాహిన్యః పృతనేతి విచక్షణైః॥ 1-2-21(322)
చమూస్తు పృతనాస్తిస్రస్తిస్రశ్చంవస్త్వనీకినీ।
అనీకినీం దశగుణాం ప్రాహురక్షౌహిణీం బుధాః॥ 1-2-22(323)
అక్షౌహిణ్యాః ప్రసంఖ్యాతా రథానాం ద్విజసత్తమాః।
సంఖ్యాగణితతత్త్వజ్ఞైః సహస్రాణ్యేకవింశతిః॥ 1-2-23(324)
శతాన్యుపరి చైవాష్టౌ తథా భూయశ్చ సప్తతిః।
గజానాం చ పరీమాణమేతదేవ వినిర్దిశేత్॥ 1-2-24(325)
జ్ఞేయం శతసహస్రం తు సహస్రాణి నవైవ తు।
నరాణామపి పంచాశచ్ఛతాని త్రీణి చానఘాః॥ 1-2-25(326)
పంచ షష్టిసహస్రాణి తథాశ్వానాం శతాని చ।
దశోత్తరాణి షట్ ప్రాహుర్యథావదిహ సంఖ్యయా॥ 1-2-26(327)
ఏతామక్షౌహిణీం ప్రాహుః సంఖ్యాతత్త్వదితో జనాః।
యాం వః కథితవానస్మి విస్తరేణ తపోధనాః॥ 1-2-27(328)
ఏతయా సంఖ్యయా హ్యాసన్కురుపాండవసేనయోః।
అక్షౌహిణ్యో ద్విజశ్రేష్ఠాః పిండితాష్టాదశైవ తు॥ 1-2-28(329)
సమేతాస్తత్ర వై దేశే తత్రైవ నిధం గతాః।
కౌరవాన్కారణం కృత్వా కాలేనాద్భుతకర్మణా॥ 1-2-29(330)
అహాని యుయుధే భీష్మో దశైవ పరమాస్త్రవిత్।
అహాని పంచ ద్రోణస్తు రరక్ష కురువాహినీం॥ 1-2-30(331)
అహనీ యుయుధే ద్వే తు కర్ణః పరబలార్దనః।
శల్యోఽర్ధదివసం చైవ గదాయుద్ధమతః పరం॥ 1-2-31(332)
తస్యైవ దివసస్యాంతే ద్రౌణిహార్దిక్యగౌతమాః।
ప్రసుప్తం నిశి విశ్వస్తం జఘ్నుర్యౌధిష్ఠిరం బలం॥ 1-2-32(333)
యత్తు శౌనక సత్రే తే భారతాఖ్యానముత్తమం।
జనమేజయస్య తత్సత్రే వ్యాసశిష్యేణ ధీమతా॥ 1-2-33(334)
కథితం విస్తరార్థం చ యశో వీర్యం మహీక్షితాం।
పౌష్యం తత్ర చ పౌలోమమాస్తీకం చాదితః స్మృతం॥ 1-2-34(335)
విచిత్రార్థపదాఖ్యానమనేకసమయాన్వితం।
ప్రతిపన్నం నరైః ప్రాజ్ఞైర్వైరాగ్యమివ మోక్షిభిః॥ 1-2-35(336)
ఆత్మేవ వేదితవ్యేషు ప్రియేష్వివ హి జీవితం।
ఇతిహాసః ప్రధానార్థః శ్రేష్ఠః సర్వాగమేష్వయం॥ 1-2-36(337)
అనాశ్రిత్యేదమాఖ్యానం కథా భువి న విద్యతే।
ఆహారమనపాశ్రిత్య శరీరస్యేవ ధారణం॥ 1-2-37(338)
తదేతద్భారతం నామ కవిభిస్తూపజీవ్యతే।
ఉదయతేప్సుభిర్భృత్యైరభిజాత ఇవేశ్వరః॥ 1-2-38(339)
ఇతిహాసోత్తమే యస్మిన్నర్పితా బుద్ధిరుత్తమా।
స్వరవ్యంజనయోః కృత్స్నా లోకవేదాశ్రయేవ వాక్॥ 1-2-39(340)
తస్య ప్రజ్ఞాభిపన్నస్య విచిత్రపదపర్వణః।
సూక్ష్మార్థన్యాయయుక్తస్య వేదార్థైర్భూషితస్య చ॥ 1-2-40(341)
భారతస్యేతిహాసస్య శ్రూయతాం పర్వసంగ్రహః।
పర్వానుక్రమణీ పూర్వం ద్వితీయః పర్వసంగ్రహః॥ 1-2-41(342)
పౌష్యం పౌలోమమాస్తీకమాదిరంశావతారణం।
తతః సంభవపర్వోక్తమద్భుతం రోమహర్షణం॥ 1-2-42(343)
దాహో జతుగృహస్యాత్ర హైడింబం పర్వ చోచ్యతే।
తతో బకవధః పర్వ పర్వ చైత్రరథం తతః॥ 1-2-43(344)
తతః స్వయంవరో దేవ్యాః పాంచాల్యాః పర్వ చోచ్యతే।
క్షాత్రధర్మేణ నిర్జిత్య తతో వైవాహికం స్మృతం॥ 1-2-44(345)
విదురాగమనం పర్వ రాజ్యలాభస్తథైవ చ।
అర్జునస్య వనే వాసః సుభద్రాహరణం తతః॥ 1-2-45(346)
సుభద్రాహరణాదూర్ధ్వం జ్ఞేయా హరణహారికా।
తతః ఖాండవదాహాఖ్యం తత్రైవ మయదర్శనం॥ 1-2-46(347)
సభాపర్వ తతః ప్రోక్తం మంత్రపర్వ తతః పరం।
జరాసంధవధః పర్వ పర్వ దిగ్విజయం తథా॥ 1-2-47(348)
పర్వ దిగ్విజయాదూర్ధ్వం రాజసూయికముచ్యతే।
తతశ్చార్ఘాభిహరణం శిశుపాలవధస్తతః॥ 1-2-48(349)
ద్యూతపర్వ తతః ప్రోక్తమనుద్యూతమః పరం।
తత ఆరణ్యకం పర్వ కిర్మీరవధ ఏవచ॥ 1-2-49(350)
అర్జునస్యాభిగమనం పర్వ జ్ఞేయమతః పరం।
ఈశ్వరార్జునయోర్యుద్ధం పర్వ కైరాతసంజ్ఞితం॥ 1-2-50(351)
ఇంద్రలోకాభిగమనం పర్వ జ్ఞేయమతః పరం।
నలోపాఖ్యానమపి చ ధార్మికం కరుణోదయం॥ 1-2-51(352)
తీర్థయాత్రా తతః పర్వ కురురాజస్య ధీమతః।
జటాసురవధః పర్వ యక్షయుద్ధమతః పరం॥ 1-2-52(353)
నివాతకవచైర్యుద్ధం పర్వ చాజగరం తతః।
మార్కండేయసమాస్యా చ పర్వానంతరముచ్యతే॥ 1-2-53(354)
సంవాదశ్చ తతః పర్వ ద్రౌపదీసత్యభామయోః।
ఘోషయాత్రా తతః పర్వ తతః ప్రాయోపవేశనేం।
మంత్రస్య నిశ్చయం చైవ మృగస్వప్నోద్భవం తతః॥ 1-2-54(355)
వ్రీహిద్రౌణికమాఖ్యానమైంద్రద్యుంనం తథైవ చ।
ద్రౌపదీహరణం పర్వ జయద్రథవిమోక్షణం॥ 1-2-55(356)
రామోపాఖ్యానమత్రైవ పర్వ జ్ఞేయమతః పరం।
పతివ్రతాయా మాహాత్ంయం సావిత్ర్యాశ్చైవమద్భుతం॥ 1-2-56(357)
కుండలాహరణం పర్వ తతః పరమిహోచ్యతే।
ఆరణేయం తతః పర్వ వైరాటం తదనంతరం॥
పాండవానాం ప్రవేశశ్చ సమయస్య చ పాలనం॥ 1-2-57(358)
కీచకానాం వధః పర్వ పర్వ గ్రోగ్రహణం తతః।
అభిమన్యోశ్చ వైరాట్యాః పర్వ వైవాహికం స్మృతం॥ 1-2-58(359)
ఉద్యోగపర్వ విజ్ఞేయమత ఊర్ధ్వం మహాద్భుతం।
తతః సంజయయానాఖ్యం పర్వ జ్ఞేయమతః పరం॥ 1-2-59(360)
ప్రజాగరం తథా పర్వ ధృతరాష్ట్రస్య చింతయా।
పర్వ సానత్సుజాతం వై గుహ్యమధ్యాత్మదర్శనం॥ 1-2-60(361)
యానసంధిస్తతః పర్వ భగవద్యానమేవ చ।
మాతలీయముపాఖ్యానం చరితం గాలవస్య చ॥ 1-2-61(362)
సావిత్రం వామదేవ్యం చ వైన్యోపాఖ్యానమేవ చ।
జామదగ్న్యముపాఖ్యానం పర్వ షోడశరాజకం॥ 1-2-62(363)
సభాప్రవేశః కృష్ణస్య విదులాపుత్రశాసనం।
ఉద్యోగః సైన్యనిర్యాణం విశ్వోపాఖ్యానమేవ చ॥ 1-2-63(364)
జ్ఞేయం వివాదపర్వాత్ర కర్ణస్యాపి మహాత్మనః।
`మంత్రస్య నిశ్చయం కృత్వా కార్యస్య సమనంతరం॥ 1-2-64(365)
శ్వేతస్య వాసుదేవేన చిత్రం బహుకథాశ్రయం।'
నిర్యాణం చ తతః పర్వ కురుపాండవసేనయోః॥ 1-2-65(366)
రథాతిరథసంఖ్యా చ పర్వోక్తం తదనంతరం।
ఉలూకదూతాగమనం పర్వామర్షవివర్ధనం॥ 1-2-66(367)
అంబోపాఖ్యానమత్రైవ పర్వ జ్ఞేయమతః పరం॥
భీష్మాభిషేచనం పర్వ తతశ్చాద్భుతముచ్యతే॥ 1-2-67(368)
జంబూఖండవినిర్మాణం పర్వోక్తం తదనంతరం॥
భూమిపర్వ తతః ప్రోక్తం ద్వీపవిస్తారకీర్తనం॥ 1-2-68(369)
`దివ్యం చక్షుర్దదౌ యత్ర సంజయాయ మహామునిః।'
పర్వోక్తం భగవద్గీతా పర్వ భీష్మవధస్తతః।
ద్రోణాభిషేచనం పర్వ సంశప్తకవధస్తతః॥ 1-2-69(370)
అభిమన్యువధః పర్వ ప్రతిజ్ఞా పర్వ చోచ్యతే।
జయద్రథవధః పర్వ ఘటోత్కచవధస్తతః॥ 1-2-70(371)
తతో ద్రోణవధః పర్వ విజ్ఞేయం లోమహర్షణం।
మోక్షో నారాయణాస్త్రస్య పర్వానంతరముచ్యతే॥ 1-2-71(372)
కర్ణపర్వ తతో జ్ఞేయం శల్యపర్వ తతః పరం।
హ్రదప్రవేశనం పర్వ గదాయుద్ధమతః పరం॥ 1-2-72(373)
సారస్వతం తతః పర్వ తీర్థవంశానుకీర్తనం।
అత ఊర్ధ్వం సుబీభత్సం పర్వ సౌప్తికముచ్యతే॥ 1-2-73(374)
ఐషీకం పర్వ చోద్దిష్టమత ఊర్ధ్వం సుదారుణం।
జలప్రదానికం పర్వ స్త్రీవిలాపస్తతః పరం॥ 1-2-74(375)
శ్రాద్ధపర్వ తతో జ్ఞేయం కురూణామౌర్ధ్వదేహికం।
చార్వాకనిగ్రహః పర్వ రక్షసో బ్రహ్మరూపిణః॥ 1-2-75(376)
ఆభిషేచనికం పర్వ ధర్మరాజసర్య ధీమతః।
ప్రవిభాగో గృహాణాం చ పర్వోక్తం తదనంతరం॥ 1-2-76(377)
శాంతిపర్వ తతో యత్ర రాజధర్మానుశాసనం।
ఆపద్ధర్మశ్చ పర్వోక్తం మోక్షధర్మస్తతః పరం॥ 1-2-77(378)
శుకప్రశ్నాభిగమనం బ్రహ్మప్రశ్నానుశాసనం।
ప్రాదుర్భావశ్చ దుర్వాసఃసంవాదశ్చైవ మాయయా॥ 1-2-78(379)
తతః పర్వ పరిజ్ఞేయమానుశాసనికం పరం।
స్వర్గారోహణికం చైవ తతో భీష్మస్య ధీమతః॥ 1-2-79(380)
తతోఽశ్వమేధికం పర్వ సర్వపాపప్రణాశనం।
అనుగీతా తతః పర్వ జ్ఞేయమధ్యాత్మవాచకం॥ 1-2-80(381)
పర్వ చాశ్రమవాసాఖ్యం పుత్రదర్శనమేవ చ।
నారదాగమనం పర్వ తతః పరమిహోచ్యతే॥ 1-2-81(382)
మౌసలం పర్వ చోద్దిష్టం తతో ఘోరం సుదారుణం।
మహాప్రస్థానికం పర్వ స్వర్గారోహణికం తతః॥ 1-2-82(383)
హరివంశస్తతః పర్వ పురాణం ఖిలసంజ్ఞితం।
విష్ణుపర్వ శిశోశ్చర్యా విష్ణోః కంసవధస్తథా॥ 1-2-83(384)
భవిష్యం పర్వ చాప్యుక్తం ఖిలేష్వేవాద్భుతం మహత్।
ఏతత్పర్వశతం పూర్ణం వ్యాసేనోక్తం మహాత్మనా॥ 1-2-84(385)
యథావత్సూతపుత్రేణ రౌమహర్షణినా తతః।
ఉక్తాని నైమిశారణ్యే పర్వాణ్యష్టాదశైవ తు॥ 1-2-85(386)
సమాసో భారతస్యాయమత్రోక్తః పర్వసంగ్రహః।
పౌష్యం పౌలోమమాస్తీకమాదిరంశావతారణం॥ 1-2-86(387)
సంభవో జతువేశ్మాఖ్యం హిడింబబకయోర్వధః।
తథా చైత్రరథం దేవ్యాః పాంచాల్యాశ్చ స్వయంవరః॥ 1-2-87(388)
క్షాత్రధర్మేణ నిర్జిత్య తతో వైవాహికం స్మృతం।
విదురాగమనం చైవ రాజ్యలాభస్తథైవ చ॥ 1-2-88(389)
వనవాసోఽర్జునస్యాపి సుభద్రాహరణం తతః।
హరణాహరణం చైవ దహనం ఖాండవస్య చ॥ 1-2-89(390)
మయస్య దర్శనం చైవ ఆదిపర్వణి కథ్యతే।
పౌష్యే పర్వణి మాహాత్ంయముత్తంకస్యోపవర్ణితం॥ 1-2-90(391)
పౌలోమే భృగువంశస్య విస్తారః పరికీర్తితః।
ఆస్తీకే సర్వనాగానాం గరుడస్య చ సంభవః॥ 1-2-91(392)
క్షీరోదమథం చైవ జన్మోచ్చైఃశ్రవసస్తథా।
యజతః సర్పసత్రేణ రాజ్ఞః పారిక్షితస్య చ॥ 1-2-92(393)
కథేయమభినిర్వృత్తా భారతానాం మహాత్మనాం।
వివిధాః సంభవా రాజ్ఞాముక్తాః సంభవపర్వణి॥ 1-2-93(394)
అన్యేషాం చైవ శూరాణామృషేర్ద్వైపాయనస్య చ।
అంశావతరణం చాత్ర దేవానాం పరికీర్తితం॥ 1-2-94(395)
దైత్యానాం దానవానాం చ యక్షాణాం చ మహౌజసాం।
నాగానామథ సర్పాణాం గంధర్వాణాం పతత్త్రిణాం॥ 1-2-95(396)
అన్యేషాం చైవ భూతానాం వివిధానాం సముద్భవః।
మహర్షేరాశ్రమపదే కణ్వస్య చ తపస్వినః॥ 1-2-96(397)
శకుంతలాయాం దుష్యంతాద్భరతశ్చాపి జజ్ఞివాన్।
యస్య లోకేషు నాంనేదం ప్రథితం భారతం కులం॥ 1-2-97(398)
వసూనాం పునరుత్పత్తిర్భాగీరథ్యాం మహాత్మనాం।
శంతనోర్వేశ్మని పునస్తేషాం చారోహణం దివి॥ 1-2-98(399)
తేజోంశానాం చ సంపాతో భీష్మస్యాప్యత్ర సంభవః।
రాజ్యాన్నివర్తనం తస్య బ్రహ్మచర్యవ్రతే స్థితిః॥ 1-2-99(400)
ప్రతిజ్ఞాపాలనం చైవ రక్షా చిత్రాంగదస్య చ।
హతే చిత్రాంగదే చైవ రక్షా భ్రాతుర్యవీయసః॥ 1-2-100(401)
విచిత్రవీర్యస్య తథా రాజ్యే సంప్రతిపాదనం।
ధర్మస్య నృషు సంభూతిరణీమాండవ్యశాపజా॥ 1-2-101(402)
కృష్ణద్వైపాయనాచ్చైవ ప్రసూతిర్వరదానజా।
ధృతరాష్ట్రస్య పాండోశ్చ పాండవానాం చ సంభవః॥ 1-2-102(403)
వారణావతయాత్రా చ మంత్రో దుర్యోధనస్య చ।
కూటస్య ధార్తరాష్ట్రేణ ప్రేషణం పాండవాన్ప్రతి॥ 1-2-103(404)
హితోపదేశశ్చ పథి ధర్మరాజస్య ధీమతః।
విదురేణ కృతో యత్ర హితార్థం ంలేచ్ఛభాషయా॥ 1-2-104(405)
విదురస్య చ వాక్యేన సురుంగోపక్రమక్రియా।
నిషాద్యాః పంచపుత్రాయాః సుప్తాయా జతువేశ్మని॥ 1-2-105(406)
పురోచనస్య చాత్రైవ దహనం సంప్రకీర్తితం।
పాండవానాం వనే ఘోరే హిడింబాయాశ్చ దర్శనం॥ 1-2-106(407)
తత్రైవ చ హిడింబస్య వధో భీమాన్మహాబలాత్।
ఘటోత్కచస్య చోత్పత్తింరత్రైవ పరికీర్తితా॥ 1-2-107(408)
మహర్షేర్దర్శనం చైవ వ్యాసస్యామితతేజసః।
తదాజ్ఞయైకచక్రాయాం బ్రాహ్మణస్య నివేశనే॥ 1-2-108(409)
అజ్ఞాతచర్యయా వాసో యత్ర తేషాం ప్రకీర్తితః।
బకస్య నిధనం చైవ నాగరాణాం చ విస్మయః॥ 1-2-109(410)
సంభవశ్చైవ కృష్ణాయా ధృష్టద్యుంనస్య చైవ హ।
బ్రాహ్మణాత్సముపశ్రుత్య వ్యాసవాక్యప్రచోదితాః॥ 1-2-110(411)
ద్రౌపదీం ప్రార్థయంతస్తే స్వయంవరదిదృక్షయా।
పంచాలానభితో జగ్ముర్యత్ర కౌతూహలాన్వితాః॥ 1-2-111(412)
అంగారపర్ణం నిర్జిత్య గంగాకూలేఽర్జునస్తదా।
సఖ్యం కృత్వా తతస్తేన తస్మాదేవ చ శుశ్రువే॥ 1-2-112(413)
తాపత్యమథ వాసిష్ఠమౌర్వం చాఖ్యానముత్తమం।
భ్రాతృభిః సహితః సర్వైః పంచాలానభితో యయౌ॥ 1-2-113(414)
పాంచాలనగరే చాపి లక్ష్యం భిత్త్వా ధనంజయః।
ద్రౌపదీం లబ్ధవానత్ర మధ్యే సర్వమహీక్షితాం॥ 1-2-114(415)
భీమసేనార్జునౌ యత్ర సంరబ్ధాన్పృథివీపతీన్।
శల్యకర్ణౌ చ తరసా జితవంతౌ మహామృధే॥ 1-2-115(416)
దృష్ట్వా తయోశ్చ తద్వీర్యమప్రమేయమమానుషం।
శంకమానౌ పాండవాంస్తాన్ రామకృష్ణౌ మహామతీ॥ 1-2-116(417)
జగ్మతుస్తైః సమాగంతుం శాలాం భార్గవవేశ్మని।
పంచానామేకపత్నీత్వే విమర్శో ద్రుపదస్య చ॥ 1-2-117(418)
పంచేంద్రాణాముపాఖ్యానమత్రైవాద్భుతముచ్యతే।
ద్రౌపద్యా దేవవిహీతో వివాహశ్చాప్యమానుషః॥ 1-2-118(419)
క్షత్తుశ్చ ధార్తరాష్ట్రేణ ప్రేషణం పాండవాన్ప్రతి।
విదురస్య చ సంప్రాప్తిర్దర్శనం కేశవస్య చ॥ 1-2-119(420)
ఖాండవప్రస్థవాసశ్చ తథా రాజ్యార్ధసర్జనం।
నారదస్యాజ్ఞయా చైవ ద్రౌపద్యాః సమయక్రియా॥ 1-2-120(421)
సుందోపసుందయోస్తద్వదాఖ్యానం పరికీర్తితం।
అనంతరం చ ద్రౌపద్యా సహాసీనం యుధిష్ఠిరం॥ 1-2-121(422)
అను ప్రవిశ్య విప్రార్థే ఫాల్గునో గృహ్య చాయుధం।
మోక్షయిత్వా గృహం గత్వా విప్రార్థం కృతనిశ్చయః॥ 1-2-122(423)
సమయం పాలయన్వీరో వనం యత్ర జగామ హ।
పార్థస్య వనవాసే చ ఉలూప్యా పథి సంగమః॥ 1-2-123(424)
పుణ్యతీర్థానుసంయానం బభ్రువాహనజన్మ చ।
తత్రైవ మోక్షయామాస పంచ సోఽప్సరసః శుభాః॥ 1-2-124(425)
శాపాద్గ్రాహత్వమాపన్నా బ్రాహ్మణస్య తపస్వినః।
ప్రభాసతీర్థే పార్థేన కృష్ణస్య చ సమాగమః॥ 1-2-125(426)
ద్వారకాయాం సుభద్రా చ కామయానేన కామినీ।
వాసుదేవస్యానుమతే ప్రాప్తా చైవ కిరీటినా॥ 1-2-126(427)
గృహీత్వా హరణం ప్రాప్తే కృష్ణే దేవకినందనే।
అభిమన్యోః సుభద్రాయాం జన్మ చోత్తమతేజసః॥ 1-2-127(428)
ద్రౌపద్యాస్తనయానాం చ సంభవోఽనుప్రకీర్తితః।
విహారార్థం చ గతయోః కృష్ణయోర్యమునామను॥ 1-2-128(429)
సంప్రాప్తిశ్చక్రధనుషోః ఖాండవస్య చ దాహనం।
మయస్య మోక్షో జ్వలనాద్భుజంగస్య చ మోక్షణం॥ 1-2-129(430)
మహర్షేర్మందపాలస్య శార్ంగ్యా తనయసంభవః।
ఇత్యేతదాదిపర్వోక్తం ప్రథమం బహు విస్తరం॥ 1-2-130(431)
అధ్యాయానాం శతే ద్వే తు సంఖ్యాతే పరమర్షిణా।
సప్తవింశతిరధ్యాయా వ్యాసేనోత్తమతేజసా॥ 1-2-131(432)
అష్టౌ శ్లోకసహస్రాణి అష్టౌ శ్లోకశతాని చ।
శ్లోకాశ్చ చతురాశీతిర్మునినోక్తా మహాత్మనా॥ 1-2-132(433)
ద్వితీయం తు సభాపర్వ బహువృత్తాంతముచ్యతే।
సభాక్రియా పాండవానాం కింకరాణాం చ దర్శనం। 1-2-133(434)
లోకపాలసభాఖ్యానం నారదాద్దేవదర్శినః।
రాజసూయస్య చారంభో జరాసంధవధస్తథా॥ 1-2-134(435)
గిరివ్రజే నిరుద్ధానాం రాజ్ఞాం కృష్ణేన మోక్షణం।
తథా దిగ్విజయోఽత్రైవ పాండవానాం ప్రకీర్తితః॥ 1-2-135(436)
రాజ్ఞామాగమనం చైవ సార్హణానాం మహక్రతౌ।
రాజసూయేఽర్ఘసంవాదే శిశుపాలవధస్తథా॥ 1-2-136(437)
యజ్ఞే విభూతిం తాం దృష్ట్వా దుఃఖామర్షాన్వితస్య చ।
దుర్యోధనస్యావహాసో భీమేన చ సభాతలే॥ 1-2-137(438)
యత్రాస్య మన్యురుద్భూతో యేన ద్యూతమకారయత్।
యత్ర ధర్మసుతం ద్యూతే శకునిః కితవోఽజయత్॥ 1-2-138(439)
యత్ర ద్యూతార్ణవే మగ్నాం ద్రౌపదీం నౌరివార్ణవాత్।
ధృతరాష్ట్రో మహాప్రాజ్ఞః స్నుషాం పరమదుఃఖితాం॥ 1-2-139(440)
తారయామాస తాంస్తీర్ణాంజ్ఞాత్వా దుర్యోధనో నృపః।
పునరేవ తతో ద్యూతే సమాహ్వయత పాండవాన్॥ 1-2-140(441)
జిత్వా స వనవాసాయ ప్రేషయామాస తాంస్తతః।
ఏతత్సర్వం సభాపర్వ సమాఖ్యాతం మహాత్మనా॥ 1-2-141(442)
అధ్యాయాః సప్తతిర్జ్ఞేయాస్తథా చాష్టౌ ప్రసంఖ్యయా।
శ్లోకానాం ద్వే సహస్రే తు పంచ శ్లోకశతాని చ॥ 1-2-142(443)
శ్లోకాశ్చైకాదశ జ్ఞేయాః పర్వణ్యస్మింద్విజోత్తమాః।
అతః పరం తృతీయం తు జ్ఞేయమారణ్యకం మహత్॥ 1-2-143(444)
వనవాసం ప్రయాతేషు పాండవేషు మహాత్మసు।
పౌరానుగమనం చైవ ధర్మపుత్రస్య ధీమతః॥ 1-2-144(445)
అన్నౌషధీనాం చ కృతే పాండవేన మహాత్మనా।
ద్విజానాం భరణార్థం చ కృతమారాధనం రవేః॥ 1-2-145(446)
ధౌంయోపదేశాత్తిగ్మాంశుప్రసాదాదన్నసంభః।
హితం చ బ్రువతః క్షత్తుః పరిత్యాగోఽంబికాసుతాత్॥ 1-2-146(447)
త్యక్తస్య పాండుపుత్రాణాం సమీపగమనం తథా।
పునరాగమనం చైవ ధృతరాష్ట్రస్య శాసనాత్॥ 1-2-147(448)
కర్ణప్రోత్సాహనాచ్చైవ ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్మతేః।
వనస్థాన్పాండవాన్హంతుం మంత్రో దుర్యోధనస్యచ॥ 1-2-148(449)
తం దుష్టభావం విజ్ఞాయ వ్యాసస్యాగమనం ద్రుతం।
నిర్యాణప్రతిషేధశ్చ సురభ్యాఖ్యానమేవ చ॥ 1-2-149(450)
మైత్రేయాగమనం చాత్ర రాజ్ఞశ్చైవానుశాసనం।
శాపోత్సర్గశ్చ తేనైవ రాజ్ఞో దుర్యోధనస్య చ॥ 1-2-150(451)
కిర్మీరస్య వధశ్చాత్ర భీమసేనేన సంయుగే।
వృష్ణీనామాగమశ్చాత్ర పాంచాలానాం చ సర్వశః॥ 1-2-151(452)
శ్రుత్వా శకునినా ద్యూతే నికృత్యా నిర్జితాంశ్చ తాన్।
క్రుద్ధస్యానుప్రశమనం హరేశ్చైవ కిరీటినా॥ 1-2-152(453)
పరిదేవనం చ పాంచాల్యా వాసుదేవస్య సన్నిధౌ।
ఆశ్వాసనం చ కృష్ణేన దుఃఖార్తాయాః ప్రకీర్తితం॥ 1-2-153(454)
తథా సౌభవధాఖ్యానమత్రైవోక్తం మహర్షిణా।
సుభద్రాయాః సపుత్రాయాః కృష్ణేన ద్వారకాం పురీం॥ 1-2-154(455)
నయనం ద్రౌపదేయానాం ధృష్టద్యుంనేన చైవ హ।
ప్రవేశః పాండవేయానాం రంయే ద్వైతవనే తతః॥ 1-2-155(456)
ధర్మరాజస్య చాత్రైవ సంవాదః కృష్ణయా సహ।
సంవాదశ్చ తథా రాజ్ఞా భీమస్యాపి ప్రకీర్తితః॥ 1-2-156(457)
సమీపం పాండుపుత్రాణాం వ్యాసస్యాగమనం తథా।
ప్రతిశ్రుత్యాథ విద్యాయా దానం రాజ్ఞో మహర్షిణా॥ 1-2-157(458)
గమనం కాంయకే చాపి వ్యాసే ప్రతిగతే తతః।
అస్త్రహేతోర్వివాసశ్చ పార్థస్యామితతేజసః॥ 1-2-158(459)
మహాదేవేన యుద్ధం చ కిరాతవపుషా సహ।
దర్శనం లోకపాలానామస్త్రప్రాప్తిస్తథైవ చ॥ 1-2-159(460)
మహేంద్రలోకగమనమస్త్రార్థే చ కిరీటినః।
యత్ర చింతా సముత్పన్నా ధృతరాష్ట్రస్య భూయసీ॥ 1-2-160(461)
దర్శనం బృహదశ్వస్య మహర్షేర్భావితాత్మనః।
యుధిష్ఠిరస్య చార్తస్య వ్యసనే పరిదేవనం॥ 1-2-161(462)
నలోపాఖ్యానమత్రైవ ధర్మిష్ఠం కరుణోదయం।
దమయంత్యాః స్థితిర్యత్ర నలస్య చరితం తథా॥ 1-2-162(463)
తథాక్షహృదయప్రాప్తిస్తస్మాదేవ మహర్షితః।
లోమశస్యాగమస్తత్ర స్వర్గాత్పాండుసుతాన్ప్రతి॥ 1-2-163(464)
వనవాసగతానాం చ పాండవానాం మహాత్మనాం।
స్వర్గే ప్రవృత్తిరాఖ్యాతా లోమశేనార్జునస్య వై॥ 1-2-164(465)
సందేశాదర్జునస్యాత్ర తీర్థాభిగమనక్రియా।
తీర్థానాం చ ఫలప్రాప్తిః పుణ్యత్వం చాపి కీర్తితం॥ 1-2-165(466)
పులస్త్యతీర్థయాత్రా చ నారదేన మహర్షిణా।
తీర్థయాత్రా చ తత్రైవ పాండవానాం మహాత్మనాం॥ 1-2-166(467)
తథా యజ్ఞవిభూతిశ్చ గయస్యాత్ర ప్రకీర్తితా॥ 1-2-167(468)
ఆగస్త్యమపి చాఖ్యానం యత్ర వాతాపిభక్షణం।
లోపాముద్రాభిపమనమపత్యార్థమృషేస్తథా॥ 1-2-168(469)
ఋశ్యశృంగస్య చరితం కౌమారబ్రహ్మచారిణః।
జామదగ్న్యస్య రామస్య చరితం భూరితేజసః॥ 1-2-169(470)
కార్తవీర్యవధో యత్ర హైహయానాం చ వర్ణ్యతే।
ప్రభాసతీర్థే పాండూనాం వృష్ణిభిశ్చ సమాగమః॥ 1-2-170(471)
సౌకన్యమపి చాఖ్యానం చ్యవనో యత్ర భార్గవః।
శర్యాతియజ్ఞే నాసత్యౌ కృతవాన్సోమపీథినౌ॥ 1-2-171(472)
తాభ్యాం చ యత్ర స మునిర్యౌవనం ప్రతిపాదితః।
మాంధాతుశ్చాప్యుపాఖ్యానం రాజ్ఞోఽత్రైవప్రకీర్తితం॥ 1-2-172(473)
జంతూపాఖ్యానమత్రైవ యత్ర పుత్రేణ సోమకః।
పుత్రార్థమయజద్రాజా లేభే పుత్రశతం చ సః॥ 1-2-173(474)
తతః శ్యేనకపోతీయముపాఖ్యానమనుత్తమం।
ఇంద్రాగ్నీ యత్ర ధర్మశ్చాప్యజిజ్ఞాసఞ్శిబిం నృపం॥ 1-2-174(475)
అష్టావక్రీయమత్రైవ వివాదో యత్ర బందినా।
అష్టావక్రస్య విప్రర్షేర్జనకస్యాధ్వరేఽభవత్॥ 1-2-175(476)
నైయాయికానాం ముఖ్యేన వరుణస్యాత్మజేన చ।
పరాజితో యత్ర బందీ వివాదేన మహాత్మనా॥ 1-2-176(477)
విజిత్య సాగరం ప్రాప్తం పితరం లబ్ధవానృషిః।
యవక్రీతస్య చాఖ్యానం రైభ్యస్య చ మహాత్మనః।
గంధమాదనయాత్రా చ వాసో నారాయణాశ్రమే॥ 1-2-177(478)
నియుక్తో భీమసేనశ్చ ద్రౌపద్యా గంధమాదనే।
వ్రజన్పథి మహాబాహుర్దృష్టవాన్పవనాత్మజం॥ 1-2-178(479)
కదలీషండమధ్యస్థం హనూమంతం మహాబలం।
యత్ర మందారపుష్పార్థే నలినీం తామధర్షయత్॥ 1-2-179(480)
యత్రాస్య యుద్ధమభవత్సుమహద్రాక్షసైః సహ।
యక్షైశ్చైవ మహావీర్యైర్మణిమత్ప్రముఖైస్తథా॥ 1-2-180(481)
జటాసురస్య చ వధో రాక్షసస్య వృకోదరాత్।
వృషపర్వణో రాజర్షేస్తతోఽభిగమనం స్మృతం॥ 1-2-181(482)
ఆర్ష్టిషేణాశ్రమే చైషాం గమనం వాస ఏవ చ।
ప్రోత్సాహనం చ పాంచాల్యా భీమస్యాత్ర మహాత్మనః॥ 1-2-182(483)
కైలాసారోహణం ప్రోక్తం యత్ర యక్షైర్బలోత్కటైః।
యుద్ధమాసీన్మహాఘోరం మణిమత్ప్రముఖైః సహ॥ 1-2-183(484)
సమాగమశ్చ పాండూనాం యత్ర వైశ్రవణేన చ।
సమాగమశ్చార్జునస్య తత్రైవ భ్రాతృభిః సహ॥ 1-2-184(485)
అవాప్య దివ్యాన్యస్త్రాణి గుర్వర్థం సవ్యసాచినా।
నివాతకవచైర్యుద్ధం హిరణ్యపురవాసిభిః॥ 1-2-185(486)
నివాతకవచైర్ఘోరైర్దానవైః సురశత్రుభిః।
పౌలోమైః కాలకేయైశ్చ యత్ర యుద్ధం కిరీటినః॥ 1-2-186(487)
వధశ్చైషాం సమాఖ్యాతో రాజ్ఞస్తేనైవ ధీమతా।
అస్త్రసందర్శనారంభో ధర్మరాజస్య సన్నిధౌ॥ 1-2-187(488)
పార్థస్య ప్రతిషేధశ్ఛ నారదేన సురర్షిణా।
అవరోహణం పునశ్చైవ పాండూనాం గంధమాదనాత్॥ 1-2-188(489)
భీమస్య గ్రహణం చాత్ర పర్వతాభోగవర్ష్మణా।
భుజగేంద్రేణ బలినా తస్మిన్సుగహనే వనే॥ 1-2-189(490)
అమోక్షయద్యత్ర చైనం ప్రశ్నానుక్త్వా యుధిష్ఠిరః।
కాంయకాగమనం చైవ పునస్తేషాం మహాత్మనాం॥ 1-2-190(491)
తత్రస్థాంశ్చ పునర్ద్రష్టుం పాండవాన్పరుషర్షభాన్।
వాసుదేవస్యాగమనమత్రైవ పరికీర్తితం॥ 1-2-191(492)
మార్కండేయసమాస్యాయాముపాఖ్యానాని సర్వశః।
పృథోర్వైన్యస్య యత్రోక్తమాఖ్యానం పరమర్షిణా॥ 1-2-192(493)
సంవాదశ్చ సరస్వత్యాస్తార్క్ష్యర్షేః సుమహాత్మనః।
మత్స్యోపాఖ్యానమత్రైవ ప్రోచ్యతే తదనంతరం॥ 1-2-193(494)
మార్కండేయసమాస్యా చ పురాణం పరికీర్త్యతే।
ఐంద్రద్యుంనాముపాఖ్యానం తథైవాంగిరసం స్మృతం॥ 1-2-194(495)
పతివ్రతాయాశ్చాఖ్యానం తథైవాంగిరసం స్మృతం।
ద్రౌపద్యాః కీర్తితశ్చాత్ర సంవాదః సత్యభామయా॥ 1-2-195(496)
పునర్ద్వైతవనం చైవ పాండవాః సముపాగతాః।
ఘోషయాత్రా చ గంధర్వైర్యత్ర బద్ధః సుయోధనః॥ 1-2-196(497)
హ్రియమాణస్తు మందాత్మా మోక్షితోఽసౌ కిరీటినా।
ధర్మరాజస్య చాత్రైవ మృగస్వప్ననిదర్శనాత్॥ 1-2-197(498)
కాంయకే కాననశ్రేష్ఠే పునర్గమనముచ్యతే।
వ్రీహిద్రౌణికమాఖ్యానమత్రైవ బహువిస్తరం॥ 1-2-198(499)
దుర్వాససోఽప్యుపాఖ్యానమత్రైవ పరికీర్తితం।
జయద్రథేనాపహారో ద్రౌపద్యాశ్చాశ్రమాంతరాత్॥ 1-2-199(500)
యత్రైనమన్వయాద్భీమో వాయువేగసమో జవే।
చక్రే చైనం పంచశిఖం యత్ర భీమో మహాబలః॥ 1-2-200(501)
రామాయణముపాఖ్యానమత్రైవ బహువిస్తరం।
యత్ర రామేణ విక్రంయ నిహతో రావణో యుధి॥ 1-2-201(502)
సావిత్ర్యాశ్చాప్యుపాఖ్యానమత్రైవ పరికీర్తితం।
కర్ణస్య పరిమోక్షోఽత్ర కుండలాభ్యాం పురందరాత్॥ 1-2-202(503)
యత్రాస్య శక్తిం తుష్టోఽసావదాదేకవధాయ చ।
ఆరణేయముపాఖ్యానం యత్ర ధర్మోఽన్వశాత్సుతం॥ 1-2-203(504)
జగ్ముర్లబ్ధవరా యత్ర పాండవాః పశ్చిమాం దిశం।
ఏతదారణ్యకం పర్వ తృతీయం పరికీర్తితం॥ 1-2-204(505)
అత్రాధ్యాయశతే ద్వే తు సంఖ్యయా పరికీర్తితే।
ఏకోనసప్తతిశ్చైవ తథాఽధ్యాయాః ప్రకీర్తితాః॥ 1-2-205(506)
ఏకాదశ సహస్రాణి శ్లోకానాం షట్ శతాని చ।
చతుఃషష్టిస్తథా శ్లోకాః పర్వణ్యస్మిన్ప్రకీర్తితాః॥ 1-2-206(507)
అతః పరం నిబోధేదం వైరాటం పర్వ విస్తరం।
విరాటనగరే గత్వా శ్మశానే విపులాం శమీం॥ 1-2-207(508)
దృష్ట్వా సంనిదధుస్తత్ర పాండవా హ్యాయుధాన్యుత।
యత్ర ప్రవిశ్య నగరం ఛద్మనా న్యవసంస్తు తే॥ 1-2-208(509)
పాంచాలీం ప్రార్థయానస్య కామోపహతచేతసః।
దుష్టాత్మనో వధో యత్ర కీచకస్య వృకోదరాత్॥ 1-2-209(510)
పాండవాన్వేషణార్థం చ రాజ్ఞో దుర్యోధనస్య చ।
చారాః ప్రస్థాపితాశ్చాత్ర నిపుణాః సర్వతోదిశం॥ 1-2-210(511)
న చ ప్రవృత్తిస్తైర్లబ్ధా పాండవానాం మహాత్మనాం।
గోగ్రహశ్చ విరాటస్య త్రిగర్తైః ప్రథమం కృతః॥ 1-2-211(512)
యత్రాస్య యుద్ధం సుమహత్తైరాసీల్లోమహర్షణం।
హ్రియమాణశ్చ యత్రాసౌ భీమసేనేన మోక్షితః॥ 1-2-212(513)
గోధనం చ విరాటస్య మోక్షితం యత్ర పాండవైః।
అనంతరం చ కురుభిస్తస్య గోగ్రహణం కృతం॥ 1-2-213(514)
సమస్తా యత్ర పార్థేన నిర్జితాః కురవో యుధి।
ప్రత్యాహృతం గోధనం చ విక్రమేణ కిరీటినా॥ 1-2-214(515)
విరాటేనోత్తరా దత్తా స్నుషా యత్ర కిరీటినః।
అభిమన్యుం సముద్దిశ్య సౌభద్రమరిఘాతినం॥ 1-2-215(516)
చతుర్థమేతద్విపులం వైరాటం పర్వ వర్ణితం।
అత్రాపి పరిసంఖ్యాతా అధ్యాయాః పరమర్షిణా॥ 1-2-216(517)
సప్తషష్టిరథో పూర్ణాః శ్లోకానామపి మే శృణు।
శ్లోకానాం ద్వే సహస్రే తు శ్లోకాః పంచాశదేవ తు॥ 1-2-217(518)
ఉక్తాని వేదవిదుషా పర్వణ్యస్మిన్మహర్షిణా।
ఉద్యోగపర్వ విజ్ఞేయం పంచమం శృణ్వతః పరం॥ 1-2-218(519)
ఉపప్లావ్యే నివిష్టేషు పాండవేషు జిగీషయా।
దుర్యోధనోఽర్జునశ్చైవ వాసుదేవముపస్థితౌ॥ 1-2-219(520)
సాహాయ్యమస్మిన్సమరే భవాన్నౌ కర్తుమర్హతి।
ఇత్యుక్తే వచనే కృష్ణో యత్రోవాచ మహామతిః॥ 1-2-220(521)
అయుధ్యమానమాత్మానం మంత్రిణం పురుషర్షభౌ।
అక్షౌహిణీం వా సైన్యస్య కస్య కిం వా దదాంయహం॥ 1-2-221(522)
వవ్రే దుర్యోధనః సైన్యం మందాత్మా యత్ర దుర్మతిః।
అయుధ్యభానం సచివం వవ్రే కృష్మం ధనంజయః॥ 1-2-222(523)
మద్రరాజం వ రాజానమాయాంతం పాండవాన్ప్రతి।
ఉపహారైర్వంచాయత్వా వర్త్మన్యేవ సుయోధనః॥ 1-2-223(524)
వరదం తం వరం వవ్రే సాహాయ్యం క్రియతాం మమ।
శల్యస్తస్మై ప్రతిశ్రుత్య జగామోద్దిశ్య పాండవాన్॥ 1-2-224(525)
శాంతిపూర్వం చాకథయద్యత్రేంద్రవిజయం నృపః।
పురోహితప్రేషణం చ పాండవైః కౌరవాన్ప్రతి॥ 1-2-225(526)
వైచిత్రవీర్యస్య వచః సమాదాయ పురోధసః।
తథేంద్రవిజయం చాపి యానం చైవ పురోధసః॥ 1-2-226(527)
సంజయం ప్రేషయామాస శమార్థీ పాండవాన్ప్రతి।
యత్ర దూతం మహారాజో ధృతరాష్ట్రః ప్రతాపవాన్॥ 1-2-227(528)
శ్రుత్వా చ పాండవాన్యత్ర వాసుదేవపురోగమాన్।
ప్రజాగరః సంప్రజజ్ఞే ధృతరాష్ట్రస్య చింతయా॥ 1-2-228(529)
విదురో యత్ర వాక్యాని విచిత్రాణి హితాని చ।
శ్రావయామాస రాజానం ధృతరాష్ట్రం మనీషిణం॥ 1-2-229(530)
తథా సనత్సుజాతేన యత్రాధ్యాత్మమనుత్తమం।
మనస్తాపాన్వితో రాజా శ్రావితః శోకలాలసః॥ 1-2-230(531)
ప్రభాతే రాజసమితౌ సంజయో యత్ర వా విభో।
ఐకాత్ంయం వాసుదేవస్య ప్రోక్తవానర్జునస్య చ॥ 1-2-231(532)
యత్ర కృష్ణో దయాపన్నః సంధిమిచ్ఛన్మహామతిః।
స్వయమాగాచ్ఛణం కర్తుం నగరం నాగసాహ్వయం॥ 1-2-232(533)
ప్రత్యాఖ్యానం చ కృష్ణస్య రాజ్ఞా దుర్యోధనేన వై।
శమార్థే యాచమానస్య పక్షయోరుభయోర్హితం॥ 1-2-233(534)
దంభోద్భవస్య చాఖ్యానమత్రైవ పరికీర్తితం।
వరాన్వేషణమత్రైవ మాతలేశ్చ మహాత్మనః॥ 1-2-234(535)
మహర్షేశ్చాపి చరితం కథితం గాలవస్య వై।
విదులాయాశ్చ పుత్రస్య ప్రోక్తం చాప్యనుశాసనం॥ 1-2-235(536)
కర్ణదుర్యోధనాదీనాం దుష్టం విజ్ఞాయ మంత్రితం।
యోగేశ్వరత్పం కృష్ణేన యత్ర రాజ్ఞాం ప్రదర్శితం॥ 1-2-236(537)
రథమారోప్య కృష్ణేన యత్ర కర్ణోఽనుమంత్రితః।
ఉపాయపూర్వం శౌటీర్యాత్ప్రత్యాఖ్యాతశ్చ తేన సః॥ 1-2-237(538)
ఆగంయ హాస్తినపురాదుపప్లావ్యమరిందమః।
పాండవానాం యథావృత్తం సర్వమాఖ్యాతవాన్హరిః॥ 1-2-238(539)
తే తస్య వచనం శ్రుత్వా మంత్రయిత్వా చ యద్ధితం।
సాంగ్రామికం తతః సర్వం సంజం చక్రుః పరంతపాః॥ 1-2-239(540)
తతో యుద్ధాయ నిర్యాతా నరాశ్వరథదంతినః।
నగరాద్ధాస్తినపురాద్వలసంఖ్యానమేవచ॥ 1-2-240(541)
యత్ర రాజ్ఞా హ్యులూకస్య ప్రేషణం పాండవాన్ప్రతి।
శ్వోభావిని మహాయుద్ధే దౌత్యేన కృతవాన్ప్రభుః॥ 1-2-241(542)
రథాతిరథసంఖ్యానమంబోపాఖ్యానమేవ చ।
ఏతత్సుబహువృత్తాంతం పంచమం పర్వ భారతే॥ 1-2-242(543)
ఉద్యోగపర్వ నిర్దిష్టం సంధివిగ్రహమిశ్రితం।
అధ్యాయానాం శతం ప్రోక్తం షడశీతిర్మహర్షిణా॥ 1-2-243(544)
శ్లోకానాం షట్ సహస్రాణి తావంత్యేవ శతాని చ।
శ్లోకాశ్చ నవతిః ప్రోక్తాస్తథైవాష్టౌ మహాత్మనా॥ 1-2-244(545)
వ్యాసేనోదారమతినా పర్వణ్యస్మింస్తపోధనాః।
అతః పరం విచిత్రార్థం భీష్మపర్వ ప్రచక్షతే॥ 1-2-245(546)
జంబూఖండవినిర్మాణం యత్రోక్తం సంజయేన హ।
యత్ర యౌధిష్ఠిరం సైన్యం విషాదమగమత్పరం॥ 1-2-246(547)
యత్ర యుద్ధమభూద్ధోరం దసాహాని సుదారుణం।
కశ్మలం యత్ర పార్థస్య వాసుదేవో మహామతిః॥ 1-2-247(548)
మోహజం నాశయామాస హేతుభిర్మోక్షదర్శిభిః।
సమీక్ష్యాదోక్షజః క్షిప్రం యుధిష్ఠిరహితే రతః॥ 1-2-248(549)
రథాదాప్లుత్య వేగేన స్వయం కృష్ణ ఉదారధీః।
ప్రతోదపాణిరాధావద్భీష్మం హంతుం వ్యపేతభీః॥ 1-2-249(550)
వాక్యప్రతోదాభిహతో యత్ర కృష్ణేన పాండవః।
గాండీవధన్వా సమరే సర్వశస్త్రభృతాం వరః॥ 1-2-250(551)
శిఖండినం పురస్కృత్య యత్ర పార్థో మహాధనుః।
వినిఘ్నన్నిశితైర్బాణై రథాద్భీష్మమపాతయత్॥ 1-2-251(552)
శరతల్పగతశ్చైవ భీష్మో యత్ర బభూవ హ।
షష్ఠమేతత్సమాఖ్యాతం భారతే పర్వ విస్తృతం॥ 1-2-252(553)
అధ్యాయానాం శతం ప్రోక్తం తథా సప్తదశాపరే।
పంచ శ్లోకసహస్రాణి సంఖ్యయాష్టౌ శతాని చ॥ 1-2-253(554)
శ్లోకాశ్చ చతురాశీతిరస్మిన్పర్వణి కీర్తితాః।
వ్యాసేన వేదవిదుషా సంఖ్యాతా భీష్మపర్వణి॥ 1-2-254(555)
ద్రోణపర్వ తతశ్చిత్రం బహువృత్తాంతముచ్యతే।
సైనాపత్యేఽభిషిక్తోఽథ యత్రాచార్యః ప్రతాపవాన్॥ 1-2-255(556)
దుర్యోధనస్య ప్రీత్యర్థం ప్రతిజజ్ఞే మహాస్త్రవిత్।
గ్రహణం ధర్మరాజస్య పాండుపుత్రస్య ధీమతః॥ 1-2-256(557)
యత్ర సంశప్తకాః పార్థమపనిన్యూ రణాజిరాత్।
భగదత్తో మహారాజో యత్ర శక్రసమో యుధి॥ 1-2-257(558)
సుప్రతీకేన నాగేన స హి శాంతః కిరీటినా।
యత్రాభిమన్యుం బహవో జఘ్నురేకం మహారథాః॥ 1-2-258(559)
జయద్రథముఖా బాలం శూరమప్రాప్తయౌవనం।
హతేఽభిమన్యౌ క్రుద్ధేన యత్ర పార్థేన సంయుగే॥ 1-2-259(560)
అక్షౌహిణీః సప్త హత్వా హతో రాజా జయద్రథః।
యత్ర భీమో మహాబాహుః సాత్యకిశ్చ మహారథః॥ 1-2-260(561)
అన్వేషణార్థం పార్థస్య యుధిష్ఠిరనృపాజ్ఞయా।
ప్రవిష్టౌ భారతీం సేనామప్రధృష్యాం సురైరపి॥ 1-2-261(562)
సంశప్తకావశేషం చ కృతం నిఃశేషమాహవే।
సంశప్తకానాం వీరాణాం కోట్యో నవ మహాత్మనాం॥ 1-2-262(563)
కిరీటినాభినిష్క్రంయ ప్రాపితా యమసాదనం।
ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాశ్చ తథా పాషాణయోధినః॥ 1-2-263(564)
నారాయణాశ్చ గోపాలాః సమరే చిత్రయోధినః।
అలంబుషః శ్రుతాయుశ్చ జలసంధశ్చ వీర్యవాన్॥ 1-2-264(565)
సౌమదత్తిర్విరాటశ్చ ద్రుపదశ్చ మహారథః।
ఘటోత్కచాదయశ్చాన్యే నిహతా ద్రోణపర్వణి॥ 1-2-265(566)
అశ్వత్థామాపి చాత్రైవ ద్రోణే యుధి నిపాతితే।
అస్త్రం ప్రాదుశ్చకారోగ్రం నారాయణమమర్షితః॥ 1-2-266(567)
ఆగ్నేయం కీర్త్యతే యత్ర రుద్రమాహాత్ంయముత్తమం।
వ్యాసస్య చాప్యాగమనం మాహాత్ంయం కృష్ణపార్థయోః॥ 1-2-267(568)
సప్తమం భారతే పర్వ మహదేతదుదాహృతం।
యత్ర తే పృథివీపాలాః ప్రాయశో నిధనం గతాః॥ 1-2-268(569)
ద్రోణపర్వణి యే శఊరా నిర్దిష్టాః పురుషర్షభాః।
అత్రాధ్యాయశతం ప్రోక్తం తథాధ్యాయాశ్చ సప్తతిః॥ 1-2-269(570)
అష్టౌ శ్లోకసహస్రాణి తథా నవ శతాని చ।
శ్లోకా నవ తథైవాత్ర సంఖ్యాతాస్తత్త్వదర్శినా॥ 1-2-270(571)
పారాశర్యేణ మునినాం సంచింత్య ద్రోణపర్వణి।
అతః పరం కర్ణపర్వ ప్రోచ్యతే పరమాద్భుతం॥ 1-2-271(572)
సారథ్యే వినియోగశ్చ మద్రరాజస్య ధీమతః।
ఆఖ్యాతం యత్ర పౌరామం త్రిపురస్య నిపాతనం॥ 1-2-272(573)
ప్రయాణే పరుషశ్చాత్ర సంవాదః కర్ణశల్యయోః।
హంసకాకీయమాఖ్యానం తత్రైవాక్షేపసంహితం॥ 1-2-273(574)
వధః పాండ్యస్య చ తథా అశ్వత్థాంనా మహాత్మనా।
దండసేనస్య చ తతో దండస్య చ వధస్తథా॥ 1-2-274(575)
ద్వైరథే యత్ర కర్ణేన ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః।
సంశయం గమితో యుద్ధే మిషతాం సర్వధన్వినాం॥ 1-2-275(576)
అన్యోన్యం ప్రతి చ క్రోధో యుధిష్ఠిరకిరీటినోః।
యత్రైవానునయః ప్రోక్తో మాధవేనార్జునస్య హి॥ 1-2-276(577)
ప్రతిజ్ఞాపూర్వకం చాపి వక్షో దుఃశాసనస్య చ।
భిత్త్వా వృకోదరో రక్తం పీతవాన్యత్ర సంయుగే॥ 1-2-277(578)
ద్వైరథే యత్ర పార్థేన హతః కర్ణో మహారథః।
అష్టమం పర్వ నిర్దిష్టమేతద్భారతచింతకైః॥ 1-2-278(579)
ఏకోనసప్తతిః ప్రోక్తా అధ్యాయాః కర్ణపర్వణి।
చత్వార్యేవ సహస్రాణి నవ శ్లోకశతాని చ॥ 1-2-279(580)
చతుఃషష్టిస్తథా శ్లోకాః పర్వణ్యస్మిన్ప్రకీర్తితాః।
అతః పరం విచిత్రార్థం శల్యపర్వ ప్రకీర్తితం॥ 1-2-280(581)
హతప్రవీరే సైన్యే తు నేతా మద్రేశ్వరోఽభవత్।
యత్ర కౌమారమాఖ్యానమభిషేకస్య కర్మ చ॥ 1-2-281(582)
వృత్తాని చాథ యుద్ధాని కీర్త్యంతే యత్ర భాగశః।
వినాశః కురుముఖ్యానాం శల్యపర్వణి కీర్త్యతే॥ 1-2-282(583)
శల్యస్య నిధనం చాత్ర ధర్మరాజాన్మహాత్మనః।
శకునేశ్చ వధోఽత్రైవ సహదేవేన సంయుగే॥ 1-2-283(584)
సైన్యే చ హతభూయిష్ఠే కించిచ్ఛిష్టే సుయోధనః।
హ్రదం ప్రవిశ్య యత్రాసౌ సంస్తభ్యాపోవ్యవస్థితః॥ 1-2-284(585)
ప్రవృత్తిస్తత్ర చాఖ్యాతా యత్ర భీమస్య లుబ్ధకైః।
క్షేపయుక్తైర్వచోభిశ్చ ధర్మరాజస్య ధీమతః॥ 1-2-285(586)
హ్రదాత్సముత్థితో యత్ర ధార్తరాష్ట్రోఽత్యమర్షణః।
భీమేన గదయా యుద్ధం యత్రాసౌ కృతవాన్సహ॥ 1-2-286(587)
సమవాయే చ యుద్ధస్య రామస్యాగమనం స్మృతం।
సరస్వత్యాశ్చ తీర్థానాం పుణ్యతా పరికీర్తితా॥ 1-2-287(588)
గదాయుద్ధం చ తుములమత్రైవ పరికీర్తితం।
దుర్యోధనస్య రాజ్ఞోఽథ యత్ర భీమేన సంయుగే॥ 1-2-288(589)
ఊరూ భగ్నౌ ప్రసహ్యాజౌ గదయా భీమవేగయా।
నవమం పర్వ నిర్దిష్టమేతదద్భుతమర్థవత్॥ 1-2-289(590)
ఏకోనపష్టిరధ్యాయాః పర్వణ్యత్ర ప్రకీర్తితాః।
సంఖ్యాతా బహువృత్తాంతాః శ్లోకసంఖ్యాఽత్ర కథ్యతే॥ 1-2-290(591)
త్రీణి శ్లోకసహస్రాణి ద్వే శతే వింశతిస్తథా।
మునినా సంప్రణీతాని కౌరవాణాం యశోభృతా॥ 1-2-291(592)
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి సౌప్తికం పర్వ దారుణం।
భగ్నోరుం యత్ర రాజానం దుర్యోధనమమర్షణం॥ 1-2-292(593)
అపయాతేషు పార్థేషు త్రయస్తేఽభ్యాయయూ రథాః।
కృతవర్మా కృపో ద్రౌణిః సాయాహ్నే రుధిరోక్షితం॥ 1-2-293(594)
సమేత్య దదృశుర్భూమౌ పతితం రణమూర్ధని।
ప్రతిజజ్ఞే దృఢక్రోధో ద్రౌణిర్యత్ర మహారథః॥ 1-2-294(595)
అహత్వా సర్వపాంచాలాంధృష్టద్యుంనపురోగమాన్।
పాండవాంశ్చ సహామాత్యాన్న విమోక్ష్యామి దంశనం॥ 1-2-295(596)
యత్రైవముక్త్వా రాజానమపక్రంయ త్రయో రథాః।
సూర్యాస్తమనవేలాయామాసేదుస్తే మహద్వనం॥ 1-2-296(597)
న్యగ్రోధస్యాథ మహతో యత్రాధస్తాద్వ్యవస్థితాః।
తతః కాకాన్బహూన్రాత్రౌ దృష్ట్వోలూకేన హింసితాన్॥ 1-2-297(598)
ద్రౌణిః క్రోధసమావిష్టః పితుర్వధమనుస్మరన్।
పాంచాలానాం ప్రసుప్తానాం వధం ప్రతి మనో దధే॥ 1-2-298(599)
గత్వా చ శిబిరద్వారి దుర్దర్శం తత్ర రాక్షసం।
ఘోరరూపమపశ్యత్స దివామావృత్య ధిష్ఠిరం॥ 1-2-299(600)
తేన వ్యాఘాతమస్త్రాణాం క్రియమాణమవేక్ష్య చ।
ద్రౌణిర్యత్ర విరూపాక్షం రుద్రమారాధ్య సత్వరః॥ 1-2-300(601)
ప్రసుప్తాన్నిశి విశ్వస్తాంధృష్టద్యుంనపురోగమాన్।
పాంచాలాన్సపరీవారాంద్రౌపదేయాంశ్చ సర్వశః॥ 1-2-301(602)
కృతవర్మణా చ సహితః కృపేణ చ నిజఘ్నివాన్।
యత్రాముచ్యంత తే పార్థాః పంచ కృష్ణబలాశ్రయాత్॥ 1-2-302(603)
సాత్యకిశ్చ మహేష్వాసః శేషాశ్చ నిధనం గతాః।
పాంచాలానాం ప్రసుప్తానాం యత్ర ద్రోణసుతాద్వధః॥ 1-2-303(604)
ధృష్టద్యుంనస్య సూతేన పాండవేషు నివేదితః।
ద్రౌపదీ పుత్రశోకార్తా పితృభ్రాతృవధార్దితా॥ 1-2-304(605)
కృతానశనసంకల్పా యత్ర భర్తృనుపావిశత్।
ద్రౌపదీవచనాద్యత్ర భీమో భీమపరాక్రమః॥ 1-2-305(606)
ప్రియం తస్యాశ్చికీర్షన్వై గదామాదాయ వీర్యవాన్।
అన్వధావత్సుసంక్రుద్ధో భారద్వాజం గురోః సుతం॥ 1-2-306(607)
భీమసేనభయాద్యత్ర దైవేనాభిప్రచోదితః।
అపాండవాయేతి రుషా ద్రౌణిరస్త్రమవాసడదత్॥ 1-2-307(608)
మైవమిత్యబ్రవీత్కృష్ణః శమయంస్తస్య తద్వచః।
యత్రాస్త్రమస్త్రేణ చ తచ్ఛమయామాస ఫాల్గునః॥ 1-2-308(609)
ద్రౌణేశ్చ ద్రోహబుద్ధిత్వం వీక్ష్య పాపాత్మనస్తదా।
ద్రౌణిద్వైపాయనాదీనాం శాపాశ్చాన్యోన్యకారితాః॥ 1-2-309(610)
మణిం తథా సమాదాయ ద్రోణపుత్రాన్మహారథాత్।
పాండవాః ప్రదదుర్హృష్టా ద్రౌపద్యై జితకాశినః॥ 1-2-310(611)
ఏతద్వై దశమం పర్వ సౌప్తికం సముదాహృతం।
అష్టాదశాస్మిన్నద్యాయాః పర్వంయుక్తా మహాత్మనా॥ 1-2-311(612)
శ్లోకానాం కథితాన్యత్ర శతాన్యష్టౌ ప్రసంఖ్యయా।
శ్లోకాశ్చ సప్తతిః ప్రోక్తా మునినా బ్రహ్మవాదినా॥ 1-2-312(613)
సౌప్తికైషీకసంబంధే పర్వణ్యుత్తమతేజసీ।
అత ఊర్ధ్వమిదం ప్రాహుః స్త్రీపర్వ కరుణోదయం॥ 1-2-313(614)
పుత్రశోకాభిసంతప్తః ప్రజ్ఞాచక్షుర్నరాధిపః।
కృష్ణోపనీతాం యత్రాసావాయసీం ప్రతిమాం దృఢాం॥ 1-2-314(615)
భీమసేనద్రోహబుద్ధిర్ధృతరాష్ట్రో బభంజహ।
తథా శోకాభితప్తస్య ధృతరాష్ట్రస్య ధీమతః॥ 1-2-315(616)
సంసారదహనం బుద్ధ్యా హేతుభిర్మోక్షదర్శనైః।
విదురేణ చ యత్రాస్య రాజ్ఞ ఆశ్వాసనం కృతం॥ 1-2-316(617)
ధృతరాష్ట్రస్య చాత్రైవ కౌరవాయోధనం తథా।
సాంతఃపురస్య గమనం శోకార్తస్య ప్రకీర్తితం॥ 1-2-317(618)
విలాపో వీరపత్నీనాం యత్రాతికరుణః స్మృతః।
క్రోధావేశః ప్రమోహశ్చ గాంధారీధృతరాష్ట్రయోః॥ 1-2-318(619)
యత్ర తాన్క్షత్రియాః శూరాన్సంగ్రామేష్వనివర్తినః।
పుత్రాన్భ్రాతృన్పితౄంశ్చైవ దదృశుర్నిహతాన్రణే॥ 1-2-319(620)
పుత్రపౌత్రవధార్తాయాస్తథాత్రైవ ప్రకీర్తితా।
గాంధార్యాశ్చాపి కృష్ణేన క్రోధోపశమనక్రియా॥ 1-2-320(621)
యత్ర రాజా మహాప్రాజ్ఞః సర్వధర్మభృతాం వరః।
రాజ్ఞాంతాని శరీరాణి దాహయామాస శాస్త్రతః॥ 1-2-321(622)
తోయకర్మణి చారబ్ధే రాజ్ఞాముదకదానికే।
గూఢోత్పన్నస్య చాఖ్యానం కర్ణస్య పృథయాత్మనః॥ 1-2-322(623)
సుతస్యైతదిహ ప్రోక్తం వ్యాసేన పరమర్షిణా।
ఏతదేకాదశం పర్వ శోకవైక్లవ్యకారణం॥ 1-2-323(624)
ప్రణీతం సజ్జనమనోవైక్లవ్యాశ్రుప్రవర్తకం।
సప్తవింశతిరధ్యాయాః పర్వణ్యస్మిన్ప్రకీర్తితాః॥ 1-2-324(625)
శ్లోకసప్తశతీ చాపి పంచసప్తతిసంయుతా।
సంఖ్యయా భారతాఖ్యానముక్తం వ్యాసేన ధీమతా॥ 1-2-325(626)
అతః పరం శాంతిపర్వ ద్వాదశం బుద్ధివర్ధనం।
యత్ర నిర్వేదమాపన్నో ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః॥ 1-2-326(627)
ఘాతయిత్వా పితౄన్భ్రాతౄన్పుత్రాన్సంబంధిమాతులాన్।
శాంతిపర్వణి ధర్మాశ్చ వ్యాఖ్యాతాఃశారతల్పికాః॥ 1-2-327(628)
రాజభిర్వేదితవ్యాస్తే సంయగ్జ్ఞానబుభుత్సుభిః।
ఆపద్ధర్మాశ్చ తత్రైవ కాలహేతుప్రదర్శినః॥ 1-2-328(629)
యాన్బుద్ధ్వా పురుషః సంయక్సర్వజ్ఞత్వమవాప్నుయాత్।
మోక్షధర్మాశ్చ కథితా విచిత్రా బహువిస్తరాః॥ 1-2-329(630)
ద్వాదశం పర్వ నిర్దిష్టమేతత్ప్రాజ్ఞజనప్రియం।
అత్ర పర్వణి విజ్ఞేయమధ్యాయానాం శతత్రయం॥ 1-2-330(631)
వింశచ్చైవ తథాధ్యాయా నవ చైవ తపోధాః।
చతుర్దశసహస్రాణి తథా సప్తశతాని చ॥ 1-2-331(632)
సప్తశ్లోకాస్తథైవాత్ర పంచవింశతిసంఖ్యయా।
అత ఊర్ధ్వం చ విజ్ఞేయమనుశాసనముత్తమం॥ 1-2-332(633)
యత్ర ప్రకృతిమాపన్నః శ్రుత్వా ధర్మవినిశ్చయం।
భీష్మాద్భాగీరథీపుత్రాత్కురురాజో యుధిష్ఠిరః॥ 1-2-333(634)
వ్యవహారోఽత్ర కార్త్స్న్యేన ధర్మార్థీయః ప్రకీర్తితః।
వివిధానాం చ దానానాం ఫలయోగాః ప్రకీర్తితాః॥ 1-2-334(635)
తథా పాత్రవిశేషాశ్చ దానానాం చ పరో విధిః।
ఆచారవిధియోగశ్చ సత్యస్య చ పరా గతిః॥ 1-2-335(636)
మహాభాగ్యం గవాం చైవ బ్రాహ్మణానాం తథైవ చ।
రహస్యం చైవ ధర్మాణాం దేశకాలోపసంహితం॥ 1-2-336(637)
ఏతత్సుబహువృత్తాంతముత్తమం చానుశాసనం।
భీష్మస్యాత్రైవ సంప్రాప్తిః స్వర్గస్య పరికీర్తితా॥ 1-2-337(638)
ఏతత్త్రయోదశం పర్వ ధర్మనిశ్చయకారకం।
అధ్యాయానాం శతం త్వత్ర షట్చత్వారింశదేవ తు॥ 1-2-338(639)
శ్లోకానాం తు సహస్రాణి ప్రోక్తాన్యష్టౌ ప్రసంఖ్యయా।
తతోఽశ్వమేధికం నామ పర్వ ప్రోక్తం చతుర్దశం॥ 1-2-339(640)
తత్సంవర్తమరుత్తీయం యత్రాఖ్యానమనుత్తమం।
సువర్ణకోశసంప్రాప్తిర్జన్మ చోక్తం పరీక్షితః॥ 1-2-340(641)
దగ్ధస్యాస్త్రాగ్నినా పూర్వం కృష్ణాత్సంజీవనం పునః।
చర్యాయాం హయముత్సృష్టం పాండవస్యానుగచ్ఛతః॥ 1-2-341(642)
తత్ర తత్ర చ యుద్ధాని రాజపుత్రైరమర్షణైః।
చిత్రాంగదాయాః పుత్రేణ స్వపుత్రేణ ధనంజయః॥ 1-2-342(643)
సంగ్రామే బభ్రువాహేన సంశయం చాత్ర జగ్మివాన్।
సుదర్శనం తథాఽఽఖ్యానం వైష్ణవం ధర్మమేవ చ।
అశ్వమేధే మహాయజ్ఞే నకులాఖ్యానమేవ చ॥ 1-2-343(644)
ఇత్యాశ్వమేధికం పర్వ ప్రోక్తమేతన్మహాద్భుతం।
అధ్యాయానాం శతం చైవ త్రయోఽధ్యాయాశ్చ కీర్తితాః॥ 1-2-344(645)
త్రీణి శ్లోకసహస్రాణి తావంత్యేవ శతాని చ।
వింశతిశ్చ తథా శ్లోకాః సంఖ్యాతాస్తత్త్వదర్శినా॥ 1-2-345(646)
తతస్త్వాశ్రమవాసాఖ్యం పర్వ పంచదశం స్మృతం।
యత్ర రాజ్యం సముత్సృజ్య గాంధార్యా సహితో నృపః॥ 1-2-346(647)
ధృతరాష్ట్రోశ్రమపదం విదురశ్చ జగామ హ।
యం దృష్ట్వా ప్రస్థితం సాధ్వీ పృథాప్యనుయయౌ తదా॥ 1-2-347(648)
పుత్రరాజ్యం పరిత్యజ్య గురుశుశ్రూషణే రతా।
యత్ర రాజా హతాన్పుత్రాన్పౌత్రానన్యాంశ్చ పార్థివాన్॥ 1-2-348(649)
లాకాంతరగతాన్వీరానపశ్యత్పునరాగతాన్।
ఋషేః ప్రసాదాత్కృష్ణస్య దృష్ట్వాశ్చర్యమనుత్తమం॥ 1-2-349(650)
త్యక్త్వా శోకం సదారశ్చ సిద్ధిం పరమికాం గతః।
యత్ర ధర్మం సమాశ్రిత్య విదురః సుగతిం గతః॥ 1-2-350(651)
సంజయశ్చ సహామాత్యో విద్వాన్గావల్గణిర్వశీ।
దదర్శ నారదం యత్ర ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః॥ 1-2-351(652)
నారదాచ్చైవ శుశ్రావ వృష్ణీనాం కదనం మహత్।
ఏతదాశ్రమవాసాఖ్యం పర్వోక్తం మహదద్భుతం॥ 1-2-352(653)
ద్విచత్వారింశదధ్యాయాః పర్వైతదభిసంఖ్యయా।
సహస్రమేకం శ్లోకానాం పంచశ్లోకశతాని చ॥ 1-2-353(654)
షడేవ చ తథా శ్లోకాః సంఖ్యాతాస్తత్త్వదర్శినా।
అతః పరం నిబోధేదం మౌసలం పర్వ దారుణం॥ 1-2-354(655)
యత్ర తే పురుషవ్యాఘ్రాః శస్త్రస్పర్శహతా యుధి।
బ్రహ్మదండవినిష్పిష్టాః సమీపే లవణాంభసః॥ 1-2-355(656)
ఆపానే పానకలితా దైవేనాభిప్రచోదితాః।
ఏరకారూపిభిర్వజ్రైర్నిజఘ్నురితరేతరం॥ 1-2-356(657)
యత్ర సర్వక్షయం కృత్వా తావుభౌ రామకేశవౌ।
నాతిచక్రామతుః కాలం ప్రాప్తం సర్వహరం మహత్॥ 1-2-357(658)
యత్రార్జునో ద్వారవతీమేత్య వృష్ణివినాకృతాం।
దృష్ట్వా విపాదమగమత్పరాం చార్తిం నరర్షభః॥ 1-2-358(659)
స సంస్కృత్య నరశ్రేష్ఠం మాతులం శౌరిమాత్మనః।
దదర్శ యదువీరాణామాపానే వైశసం మహత్॥ 1-2-359(660)
శరీరం వాసుదేవస్య రామస్య చ మహాత్మనః।
సంస్కారం లంభయామాస వృష్ణీనాం చ ప్రధానతః॥ 1-2-360(661)
సవృద్ధబాలమాదాయ ద్వారవత్యాస్తతో జనం।
దదర్శాపది కష్టాయాం గాండీవస్య పరాభవం॥ 1-2-361(662)
సర్వేషాం చైవ దివ్యానామస్త్రాణామప్రసన్నతాం।
నాశం వృష్ణికలత్రాణాం ప్రభావానామనిత్యతాం॥ 1-2-362(663)
దృష్ట్వా నిర్వేదమాపన్నో వ్యాసవాక్యప్రచోదితః।
ధర్మరాజం సమాసాద్య సంన్యాసం సమరోచయత్॥ 1-2-363(664)
ఇత్యేతన్మౌసలం పర్వ షోడశం పరికీర్తితం।
అధ్యాయాష్టౌ సమాఖ్యాతాః శ్లోకానాం చ శతత్రయం॥ 1-2-364(665)
శ్లోకానాం వింశతిశ్చవ సంఖ్యాతా తత్త్వదర్శినా।
మహాప్రస్థానికం తస్మాదూర్ధ్వం సప్తదశం స్మృతం॥ 1-2-365(666)
యత్ర రాజ్యం పరిత్యజ్య పాండవాః పురుషర్షభాః।
ద్రౌపద్యా సహితా దేవ్యా మహాప్రస్థానమాస్థితాః॥ 1-2-366(667)
యత్ర తేఽగ్నిం దదృశిరే లౌహిత్యం ప్రాప్య సాగరం।
యత్రాగ్నినా చోదితశ్చ పార్థస్తస్మై మహాత్మనే॥ 1-2-367(668)
దదౌ సంపూజ్య తద్దివ్యం గాండీవం ధనురుత్తమం।
యత్ర భ్రాతృన్నిపతితాంద్రౌపదీం చ యుధిష్ఠిరః॥ 1-2-368(669)
దృష్ట్వా హిత్వా జగామైవ సర్వాననవలోకయన్।
ఏతత్సప్తదశం పర్వ మహాప్రస్థానికం స్మృతం॥ 1-2-369(670)
యత్రాధ్యాయాస్త్రయః ప్రోక్తాః శ్లోకానాం చ శతత్రయం।
వింశతిశ్చ తథా శ్లోకాః సంఖ్యాతాస్తత్త్వదర్శినా॥ 1-2-370(671)
స్వర్గపర్వ తతో జ్ఞేయం దివ్యం యత్తదమానుషం।
ప్రాప్తం దైవరథం స్వర్గాన్నేష్టవాన్యత్ర ధర్మరాట్॥ 1-2-371(672)
ఆరోదుం సుమహాప్రాజ్ఞ ఆనృశంస్యాచ్ఛునా వినా।
తామస్యావిచలాం జ్ఞాత్వా స్థితిం ధర్మే మహాత్మనః॥ 1-2-372(673)
శ్వరూపం యత్ర తత్త్యక్త్వా ధర్మేణాసౌ సమన్వితః।
స్వర్గం ప్రాప్తఃసచ తథా యాతనావిపులా భృశం॥ 1-2-373(674)
దేవదూతేన నరకం యత్ర వ్యాజేన దర్శితం।
శుశ్రావ యత్ర ధర్మాత్మా భ్రాతౄణాం కరుణాగిరః॥ 1-2-374(675)
నిదేశే వర్తమానానాం దేశే తత్రైవ వర్తతాం।
అనుదర్శితశ్చ ధర్మేణ దేవరాజ్ఞా చ పాండవః॥ 1-2-375(676)
ఆప్లుత్యాకాశగంగాయాం దేహం త్యక్త్వా స మానుషం।
స్వధర్మనిర్జితం స్థానం స్వర్గే ప్రాప్య స ధర్మరాట్॥ 1-2-376(677)
ముముదే పూజితః సర్వైః సేంద్రైః సురగణైః సహ।
ఏతదష్టాదశం పర్వ ప్రోక్తం వ్యాసేన ధీమతా॥ 1-2-377(678)
అధ్యాయాః పంచ సంఖ్యాతాః పర్వంయస్మిన్మహాత్మనా।
శ్లోకానాం ద్వే శతే చైవ ప్రసంఖ్యాతే తపోధాః॥ 1-2-378(679)
నవ శ్లోకాస్తథైవాన్యే సంఖ్యాతాః పరమర్షిణా।
అష్టాదశైవమేతాని పర్వాణ్యేతాన్యశేషతః॥ 1-2-379(680)
ఖిలేషు హరివంశశ్చ భవిష్యం చ ప్రకీర్తితం।
దశ శ్లోకసహస్రాణి వింశచ్ఛ్లోకశతాని చ॥ 1-2-380(681)
ఖిలేషు హరివంశే చ సంఖ్యాతాని మహర్షిణా।
ఏతత్సర్వం సమాఖ్యాతం భారతే పర్వసంగ్రహః॥ 1-2-381(682)
అష్టాదశ సమాజగ్మురక్షౌహిణ్యో యయుత్సయా।
తన్మహాదారుణం యుద్ధమహాన్యష్టాదశాభవత్॥ 1-2-382(683)
యో విద్యాచ్చతురో వేదాన్సాంగోపనిషదో ద్విజః।
న చాఖ్యానమిదం విద్యాన్నైవ స స్యాద్విచక్షణః॥ 1-2-383(684)
అర్థశాస్త్రమిదం ప్రోక్తం ధర్మశాస్త్రమిదం మహత్।
కామశాస్త్రమిదం ప్రోక్తం వ్యాసేనామితబుద్ధినా॥ 1-2-384(685)
శ్రుత్వా త్విదముపాఖ్యానం శ్రావ్యమన్యన్న రోచతే।
పుంస్కోకిలగిరం శ్రుత్వా రూక్షా ధ్వాంక్షస్య వాగివ॥ 1-2-385(686)
ఇతిహాసోత్తమాదస్మాంజాయంతే కవిబుద్ధయః।
పంచభ్య ఇవ్ భూతేభ్యో లోకసంవిధయస్త్రయః॥ 1-2-386(687)
అస్యాఖ్యానస్య విషయే పురాణం వర్తతే ద్విజాః।
అంతరిక్షస్య విషయే ప్రజా ఇవ చతుర్విధాః॥ 1-2-387(688)
క్రియాగుణానాం సర్వేషామిదమాఖ్యానమాశ్రయః।
ఇంద్రియాణాం సమస్తానాం చిత్రా ఇవ మనః క్రియాః॥ 1-2-388(689)
అనాశ్రిత్యైతదాఖ్యానం కథా భువి న విద్యతే।
ఆహారమనపాశ్రిత్య శరీరస్యేవ ధారణం॥ 1-2-389(690)
ఇదం కవివరైః సర్వైరాఖ్యానముపజీవ్యతే।
ఉదయప్రేప్సుభిర్భృత్యైరభిజాత ఇవేశ్వరః॥ 1-2-390(691)
అస్య కావ్యస్య కవయో న సమర్థా విశేషణే।
సాధోరివ గృహస్థస్య శేషాస్త్రయ ఇవాశ్రమాః॥ 1-2-391(692)
ధర్మే మతిర్భవతు వః సతతోత్థితానాం
స హ్యేక ఏవ పరలోకగతస్య బంధుః।
అర్థాః స్త్రియశ్చ నిపుణైరపి సేవ్యమానా
నైవాప్తభావముపయాంతి న చ స్థిరత్వం॥ 1-2-392(693)
ద్వైపాయనౌష్ఠపుటనిఃసృతమప్రమేయం
పుణ్యం పవిత్రమథ పాపహరం శివం చ।
యో భారతం సమధిగచ్ఛతి వాచ్యమానం
కిం తస్య పుష్కరజలైరభిషేచనేన॥ 1-2-393(694)
యదహ్నా కురుతే పాప బ్రాహ్మణస్త్వింద్రియైశ్చరన్।
మహాభారతమాఖ్యాయ సంధ్యాం ముచ్యతి పశ్చిమాం॥ 1-2-394(695)
యద్రాత్రౌ కురుతే పాపం కర్మణా మనసా గిరా।
మహాభారతమాఖ్యాయ పూర్వాం సంధ్యాం ప్రముచ్యతే॥ 1-2-395(696)
యో గోశతం కనకశృంగమయం దదాతి
విప్రాయ వేదవిదుషే చ బహుశ్రుతాయ।
పుణ్యాం చ భారతకథాం శృణుయాచ్చ నిత్యం
తుల్యం ఫలం భవతి తస్య చ తస్య చైవ॥ 1-2-396(697)
ఆఖ్యానం తదిదమనుత్తమం మహార్థం
విజ్ఞేయం మహదిహ పర్వసంగ్రహేణ।
శ్రుత్వాదౌ భవతి నృణాం సుఖావగాహం
విస్తీర్ణం లవణజలం యథా ప్లవేన॥ 1-2-397(698)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి పర్వసంగ్రహపర్వణి ద్వితీయోఽధ్యాయః॥ 2 ॥ ॥ సమాప్తం పర్వసంగ్రహపర్వ ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-2-3 క్షత్ర క్షత్రియజాతిం। అమర్షః స్వపితుః క్షత్రియేణ హతత్వాజ్జాతస్య క్రోధస్యాసహనం తేన చోదితః ప్రేరితః॥
1-2-10 నిషిషిధుః నిషిద్ధవంతః। అక్షరాధిక్యమార్ష॥
1-2-14 భూదోషాః నింనోన్నతత్వకంటకిత్వాదయః॥
1-2-19 పదాతయ ఇతి రథాదిగతానాం నరాణ వ్యుదాసః॥
1-2-23-26 అక్షౌహిణ్యాః 21870 రథాః। 21871 గజాః। 109350 పదాతయః। 65610 హయాః॥
1-2-28 పిండితా ఏకీభూతాః॥ 1-2-32 హార్దిక్యః కృతవర్మా గౌతమః కృపః॥
1-2-33 తే తవ సత్రే యద్భారతాఖ్యానం మత్తః ప్రవృత్తం తజ్జనమేజయస్య సత్రే వ్యాసశిష్యేణ కథితమిత్యుత్తరేణ సంబంధః॥
1-2-34 తత్ర భారతే॥
1-2-35 ప్రతిపన్నం శరణీకృతం॥
1-2-38 అభిజాతః కులీనః॥
1-2-46 హరణం దాయః పారిబర్హమితి యావత్ తస్య హారికా సమానయనం॥
1-2-49 అనుద్యూతం పునర్ద్యూతం॥
1-2-50 అభిగమనం తపసే గమనం॥
1-2-53 సమాస్యా సహావస్థానం॥
1-2-57 ప్రవేశః విరాటనగరే। సమయస్య సంకేతస్య నియమస్య వా॥
1-2-70 ప్రతిజ్ఞా జయద్రథవధార్థం॥
1-2-72 హ్రదప్రవేశనం దుర్యోధనస్య॥
1-2-83 అన్యత్ర కథితస్యావశిష్టం యత్పునః ప్రక్రంయ కథ్యతే తత్ ఖిలం ప్రోచ్యతే। హరివంశశ్చ తాదృశః॥
1-2-90 మాహాత్ంయముత్తంకస్య ఉదంకస్యేత్యపి పాఠః॥
1-2-117 భార్గవః కులాలః॥
1-2-138 కితవో ద్యూతకారకః॥
1-2-150 శత్రుస్తవ ఊరూ భేత్స్యతీతిశాపోత్సర్గః॥
1-2-220 నౌ ఆవయోర్మధ్యే మమైవ సాహాయ్యం కర్తుమర్హతీతి ప్రత్యేకం ప్రార్థనా జ్ఞేయా॥
1-2-231 ఐకాత్ంయం ఏకచిత్తత్వం॥
1-2-237 శౌటీర్యాత్ గర్వాత్॥
1-2-255 ఆచార్యః ద్రోణాచార్యః॥
1-2-287 సమవాయే సమయే॥
1-2-316 సంసారదహనం నిరూప్యేతిశేషః॥
1-2-317 ఆయోధనం యుద్ధస్థానం॥
1-2-319 క్షత్రియాః క్షత్రియస్త్రియః॥
1-2-327 శరాఏవ తల్పో యస్య సః శరతల్పో భీష్మః తేన ప్రోక్తాః। శరతల్పే భవా వా తత్రస్థేన వ్యాఖ్యాతత్వాత్॥
1-2-343 సుదర్శనం తథాఖ్యానమిత్యత్ర మృగదర్శ తథాచైవేతి-మణిదర్శనం తథాచైవేత్యపి పాఠో దృశ్యతే॥
1-2-347 ధృతరాష్ట్రః ఆశ్రమపదమితి చ్ఛేదః సంధిరార్షః॥
1-2-355 బ్రహ్మదండః బ్రాహ్మణశాపః॥
1-2-356 ఆపానే పానగోష్ఠ్యాం పానేన కలితాః వివశీకృతాః। ఏరకాః తృణవిశేషాః॥
1-2-357 నాతిచక్రామతుః కాలం సమర్థావపి మర్యాదాం నోల్లంఘితవంతావిత్యర్థః॥
1-2-359 వైశసం పరస్పరం విశసనం॥
1-2-372 అస్య అవిచలామితిచ్ఛేదః॥
1-2-387 విషయే దేశే అంతరిత్యర్థః। పురాణం అష్టాదశభేదం పాద్మాది॥
1-2-394 సంధ్యాం సంధ్యాయాం॥ ద్వితీయోఽధ్యాయః॥ 2 ॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం దాదాపు 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
